به گزارش همراز،  محوطه باستانی اریسمان به عنوان نخستین منطقه تاریخی ذوب فلز و یکی از قدیمی ترین شهرهای صنعتی تمدن بشری شناخته می شود. این محوطه با قدمتی ۶ هزار ساله و جمعیتی حدود ۲ هزار نفر، در ۱۵ کیلومتری شهر نطنز در استان اصفهان واقع شده است. اریسمان نخستین و بزرگترین پروژه باستان شناسی بین المللی ایران پس از انقلاب اسلامی است که توسط کمیته چندجانبه ایرانی و آلمانی اجرا شده است.

هاجر شریفی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نطنز، در این خصوص از توقف فعالیت های مربوط به ساخت نیروگاه خورشیدی در محدوده محوطه باستانی اریسمان تا انجام بررسی های کارشناسی خبر داد و گفت: این پروژه بدون استعلام از میراث فرهنگی و فقط از طریق درگاه ملی مجوزها پیش رفته است.

وی با اشاره به حضور کارشناسان این اداره در محوطه اریسمان افزود: با بهره بردار تماس گرفته شد تا برای دریافت اخطار مراجعه و آن را امضا کند، اما تاکنون مراجعه ای انجام نشده است. پس از آن، کارشناس میراث فرهنگی، کارشناس باستان شناس و نیروهای یگان حفاظت در محل حاضر شدند و گزارش بررسی های انجام شده به اداره ارجاع شد. تا زمان انجام بررسی های نهایی، دستور توقف ادامه فعالیت صادر شده است.

وضعیت حریم محوطه

شریفی درباره وضعیت حریم محوطه باستانی اریسمان نیز گفت: حریم مصوب و ثبت شده این محوطه به وسعت ۱۵۰ هکتار هنوز تعیین نشده است، اما این موضوع به معنای نبود ضوابط حفاظتی برای محوطه های تاریخی نیست. ثبت حریم اریسمان نیز در دستور کار قرار دارد.

وی درباره سرنوشت نیروگاه پس از انجام بررسی های کارشناسی تصریح کرد: فعلاً فعالیت متوقف شده تا بررسی های لازم انجام شود. اگر در بررسی ها مانعی وجود نداشته باشد، امکان ادامه فعالیت وجود دارد؛ در غیر این صورت، باید برای جابهجایی محل احداث نیروگاه خورشیدی اقدام شود.

به گفته شریفی، کاوش های اریسمان از سال ۱۳۸۸ آغاز شد و تا سال ۱۳۹۲ ادامه داشت و حدود ۱۰۰ شیء تاریخی به دست آمده از کاوش های این محوطه در موزه باستان شناسی نطنز نگهداری میشود.

نگرانی از تخریب منظر بصری

داود حسنعلیان، رئیس پیشین میراث فرهنگی نطنز و از کارشناسان حوزه میراث فرهنگی و باستانشناسی، با اشاره به ویژگی های خاص این محوطه گفت: این محوطه از نظر زمین شناسی و باستان شناسی ویژگی های خاصی دارد و واحدهای رسوبی مختلف آن در دوره های متفاوت پذیرای استقرارهای انسانی بوده اند و ظرفیت آن را دارد که در کنار آثار و شواهد باستان شناختی به محلی برای معرفی نحوه زندگی انسان در دوره های مختلف تاریخی تبدیل شود.

حسنعلیان که ۵ سال عضو گروه کاوش اریسمان بوده است، تأکید کرد: حتی اگر مشخص شود زمین نیروگاه خورشیدی خارج از حریم مصوب محوطه قرار دارد، باز هم موضوع جانمایی نیروگاه در مجاورت اریسمان و تأثیر آن بر منظر و ظرفیت های این محوطه باید از سوی کارشناسان بررسی شود، زیرا ایجاد تأسیسات صنعتی یا نیروگاهی در مجاورت محوطه باستانی باعث آلودگی بصری می شود.

وی در ادامه درباره جانمایی نیروگاه خورشیدی پرسید: چرا در کل ۳۳۹۷ کیلومتر مربع از مساحت شهرستان نطنز، احداث نیروگاه در مجاورت اریسمان انتخاب شده است؟ اگر هدف توسعه نیروگاه های خورشیدی است، مکان هایی انتخاب شود که کمترین تعارض را با آثار و محوطه های تاریخی داشته باشد.

محمد کیهانی، فرماندار نطنز، درباره تسطیح زمین در محدوده محوطه باستانی اریسمان برای احداث نیروگاه خورشیدی گفت: فرآیند درخواست احداث نیروگاه از طریق درگاه ملی مجوزها انجام می شود و زمین دارای شرایط پس از اعلام میزان توان سرمایه گذاری به متقاضی معرفی می شود. سرمایه گذار به دنبال این نیست که به میراث کهن آسیب بزند.

وی درباره وضعیت محوطه باستانی اریسمان و اعتراض های مطرح شده ادامه داد: از میراث فرهنگی خواسته ایم نقشه و مستندهای مربوط به محدوده و حریم محوطه را ارائه کند. ادامه فعالیت پروژه منوط به بررسی موضوع از سوی میراث فرهنگی است و اگر این اداره مستندهای قانونی لازم را برای جلوگیری از فعالیت ارائه کند، می تواند مانع ادامه کار شود؛ در غیر این صورت، سرمایه گذار به فعالیت خود ادامه خواهد داد.

کیهانی درباره عملیات اجرایی این نیروگاه ها نیز گفت: در نیروگاه های خورشیدی معمولاً عملیات عمرانی سنگین یا تخریب گسترده انجام نمی شود و پایه های پنل ها در زمین نصب و صفحات روی آنها قرار می گیرند. با پایان عمر مفید سازه ها که معمولاً ۲۰ سال است، امکان جمع آوری تجهیزات و بازگشت زمین به وضعیت پیشین وجود دارد. هدف از توسعه نیروگاه های خورشیدی کمک به جبران بخشی از ناترازی انرژی است.

بنا بر این گزارش، در حالی که اداره میراث فرهنگی نطنز بر توقف فعالیت تا انجام بررسی های کارشناسی تأکید دارد، فرمانداری این شهرستان ادامه پروژه را منوط به ارائه مستندهای قانونی از سوی میراث فرهنگی می داند. موضوع تعیین حریم محوطه باستانی اریسمان که پس از ۲۷ سال از ثبت ملی همچنان بلاتکلیف مانده، به عنوان یکی از محورهای اصلی این اختلاف نظر مطرح است./انتهای پیام