انحراف و کمانش ستون‌های ایوان کاخ‌موزه چهلستون پس از ماه‌ها ابهام، بالاخره به صورت رسمی از سوی شرکت مشاور «عمارت خورشید» تأیید شد.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی همراز، خبری که اگرچه تلخ است، اما لااقل تکلیف را روشن می‌کند؛ چهار ستون از ستون های چهارصد ساله اطراف حوض میانی که آهن‌گذاری نشده بودند حالا بر اثر موج انفجارهای اسفندماه در استانداری اصفهان، دچار کمانش و انحراف قابل مشاهده شده‌اند.

بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که آسیب فقط به ستون‌ها محدود نمی‌شود. تیرهای اصلی و خرپاهای سقف هم ترک خورده‌اند؛ ترک‌هایی تازه که سفیدی و شفافیتشان گواهی می‌دهد در اثر همان انفجارها ایجاد شده‌اند. دیوار پشتی (ضلع جنوبی) هم آسیب دیده است.

مدیر پایگاه جهانی کاخ‌موزه چهلستوناز اقدامات موقتی مثل شمع‌بندی، مهار ستون‌ها و پایش روزانه خبر داده. اینها اقدامات خوب و ضروری‌ست، اما سؤال اصلی اینجاست؛ طرح جامع مقاوم‌سازی کجاست؟

مصطفی هادی پور صراحتاً می‌گوید اجرای طرح اصلی مقاوم‌سازی منوط به تأمین اعتبارات است. این جمله در پرونده میراث جهانی ایران تبدیل به یک کلیدواژه تکراری شده. انگار تا بحرانی پیش نیاید، بودجه‌ای برای حفاظت پیشگیرانه در نظر گرفته نمی‌شود.

نکته تأمل‌برانگیز دیگر نیز نبود ترک‌سنج (ترکمتر) از سال‌های قبل بر دوش این اداره کل سنگینی می کند و اگر این سنسورهای ساده از گذشته روی بنا نصب بودند، حالا داده‌های ارزشمندی از رفتار سازه در برابر انفجار داشتیم و مجبور نبودیم با حدس و گمان پیش برویم. این غفلت، هزینه سنگینی برای تصمیم‌گیری‌های آینده خواهد داشت.

البته خبر خوب نیز در این پرونده دیده می شود و آن هم اینکه مشاور طرح، به جای روش‌های تهاجمی قدیمی (باز کردن کامل ستون‌ها)، از رویکرد جراحی کم‌تهاجمی یا لاپاراسکوپی در مرمت صحبت می‌کند. یعنی با مدل‌سازی سه‌بعدی و تکنولوژی‌های نوین، می‌توان بدون آسیب به اصالت بنا، استحکام‌بخشیش کرد. این یعنی اگر اعتبار تأمین شود، می‌توانیم مرمتی در سطح جهانی انجام دهیم.

بنا بر این گزارش، چهلستون فعلاً در خطر فوری ریزش نیست، اما زنگ خطر برای مدیریت بحران‌محور میراث فرهنگی در ایران به صدا درآمده. وقتی یک اثر ثبت جهانی در حریم درجه یکش هدف حمله قرار می‌گیرد و ما هنوز برای تأمین بودجه مرمتش منتظر می‌مانیم، یعنی جای یک برنامه بلندمدت حفاظتی واقعاً خالی است./ انتهای پیام

  • نویسنده : رضا صالحی پژوه