به گزارش پایگاه خبری تحلیلی همراز، نشست هم‌اندیشی و بررسی مسائل آموزش عالی با حضور اعضای کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری و فراکسیون دانشگاهیان، آموزش عالی و آینده‌پژوهی و مسئولان وزارت علوم برگزار شد و در جریان آن مجموعه‌ای از مهم‌ترین چالش‌ها و اولویت‌های نظام آموزش عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت.

علیرضا منادی سفیدان، رییس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی در نشست هم‌اندیشی و بررسی مسائل آموزش عالی با اشاره به ضرورت پیش‌بینی شرایط خاص در ساختارهای تصمیم‌گیری کشور، گفت: امروز یکی از خلأهایی که با آن مواجه هستیم، عدم پیش‌بینی برخی شرایط در آیین‌نامه داخلی مجلس است که باید با همراهی هیات‌ رئیسه مجلس اصلاح و تکمیل شود.

نماینده مردم تبریز، اسکو و آذرشهر در مجلس شورای اسلامی همچنین از اقدام وزیر علوم در مکاتبه با یونسکو درباره جنایات صورت‌گرفته علیه دانش‌آموزان و مراکز آموزشی کشور قدردانی کرد و یادآور شد: جنایاتی که علیه دانش‌آموزان، مدارس و مراکز آموزشی صورت گرفت، از حافظه تاریخی ملت ایران پاک نخواهد شد و جامعه جهانی باید نسبت به این اقدامات ضدبشری پاسخگو باشد.

منادی سفیدان با بیان اینکه برخی دانشگاه‌های کشور نیز در جریان حملات اخیر آسیب دیده‌اند، تصریح کرد: تعدادی از مراکز علمی و دانشگاهی کشور دچار خسارت شدند و لازم است روند بازسازی، تجهیز و ارتقای زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی با سرعت بیشتری دنبال شود؛ به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی که امروز به یکی از اولویت‌های مهم آموزش عالی تبدیل شده است.

نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی با اشاره به دغدغه‌های معیشتی جامعه دانشگاهی اظهار کرد: در ماه‌های اخیر اعتراضات گسترده‌ای از سوی کارکنان آموزش عالی و همچنین اعضای هیات علمی درباره نحوه افزایش حقوق‌ها مطرح شده است. مجلس همواره حامی ارتقای وضعیت معیشتی اساتید و کارکنان دانشگاه‌ها بوده و معتقد است حفظ سرمایه انسانی کشور بدون توجه به منزلت و معیشت دانشگاهیان ممکن نیست.

وی ادامه داد: طی سال‌های گذشته بخشی از اساتید برجسته کشور به دلیل مشکلات معیشتی و نبود حمایت‌های لازم، جذب دانشگاه‌های خارج از کشور شدند و این موضوع برای نظام آموزش عالی یک زنگ خطر جدی است. شأن و جایگاه استاد دانشگاه باید به‌گونه‌ای حفظ شود که نخبگان علمی احساس امنیت، ثبات و احترام داشته باشند.

رئیس کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به برخی ناهماهنگی‌ها در اجرای افزایش حقوق اعضای هیات علمی گفت: تصمیمات مرتبط با حقوق و مزایای اساتید باید با دقت، ثبات و نگاه کارشناسی اجرا شود؛ چراکه هرگونه بی‌ثباتی در این حوزه می‌تواند آثار منفی در فضای علمی و دانشگاهی کشور به همراه داشته باشد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت جایگاه دانشمندان در اقتدار کشور تأکید کرد: هر جامعه‌ای که اهل علم، نخبگان و دانشمندان خود را تکریم نکند، در مسیر تضعیف سرمایه انسانی قرار می‌گیرد و اقتدار واقعی کشورها در گرو توجه به دانشگاه، استاد و تولید علم است.

منادی سفیدان با اشاره به موضوع آیین‌نامه ارتقای اعضای هیات علمی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود وزارت علوم با همکاری مجلس هرچه سریع‌تر فرآیند نهایی‌سازی آیین‌نامه ارتقای اعضای هیات علمی را به سرانجام برساند تا بخشی از مطالبات جامعه دانشگاهی پاسخ داده شود.

رییس کمیسیون آموزش ادامه داد: دانشگاه‌ها هرچه سریع‌تر به شرایط عادی و آموزش حضوری بازگردند و امتحانات نیز به‌صورت حضوری برگزار شود تا افت کیفیتی که در اثر شرایط جنگی و تحمیل‌های دشمن به نظام آموزش عالی وارد شد جبران شود.

وی تأکید کرد: امروز نقش دانشگاه‌ها در توسعه کشور بیش از هر زمان دیگری ملموس است؛ از فناوری‌های پیشرفته دفاعی و موشک‌های نقطه‌زن گرفته تا مدیریت بحران‌ها و مقابله با بیماری‌ها، همه حاصل تلاش دانشمندان، اساتید و جامعه دانشگاهی کشور است. دانشگاه در خط مقدم جنگ علمی قرار دارد و اهمیت آن برای آینده کشور کاملاً روشن و تعیین‌کننده است.

در ادامه نشست هم‌اندیشی و بررسی مسائل آموزش عالی، نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز دیدگاه‌ها و دغدغه‌های خود را درباره وضعیت دانشگاه‌ها، معیشت دانشگاهیان، کیفیت آموزش و نقش دانشگاه در شرایط پساجنگ مطرح کردند.

حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به سخنان مطرح‌شده از سوی نمایندگان و مسئولان حوزه آموزش عالی گفت: در صحبت‌های دوستان، با وجود تفاوت در زاویه نگاه و شیوه بیان، یک نقطه مشترک وجود داشت و آن جایگاه راهبردی دانشگاه‌ها در آینده کشور بود. دانشگاه‌ها باید ویترین جامعه و قله بلند پیشرفت کشور در همه عرصه‌ها باشند.

نماینده مردم همدان در مجلس شورای اسلامی افزود: دانشگاه‌های ما باید نماینده شایسته ۹۰ میلیون ایرانی باشند؛ مردمی که در صحنه‌های مختلف از نظام جمهوری اسلامی دفاع می‌کنند و انتظار دارند دانشگاه نیز همگام با این ظرفیت اجتماعی حرکت کند. امروز حتی در برخی دانشگاه‌ها و مجامع علمی خارج از کشور نیز درباره جایگاه علمی ایران صحبت می‌شود که این مسئله نشان‌دهنده توانمندی و ظرفیت بالای علمی کشور است.

نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت صیانت از جایگاه دانشگاه‌ها اظهار کرد: نباید برخی دیدگاه‌ها یا اظهارنظرهای فردی و مقطعی به کل جامعه دانشگاهی تعمیم داده شود و چهره دانشگاه‌ها مخدوش شود. دانشگاه سرمایه ملی کشور است و باید مراقبت کنیم که جایگاه آن در افکار عمومی آسیب نبیند.

حاجی‌بابایی با اشاره به مطالبات معیشتی اقشار مختلف تصریح کرد: هیچ‌کس مخالف افزایش حقوق نیست، اما این موضوع باید با مدیریت، برنامه‌ریزی و نگاه عادلانه دنبال شود تا همه اقشار از جمله اعضای هیئت علمی، کارمندان، معلمان و پرستاران مورد توجه قرار گیرند.

وی در ادامه با اشاره به اهداف برنامه‌های توسعه‌ای کشور گفت: در برنامه ششم توسعه موضوع کاربست علم و تبدیل تولید علم به تولید ثروت مطرح شد، اما آن‌گونه که باید به آن پرداخته نشد. امروز در شرایط پساجنگ، دانشگاه‌ها باید برای آینده کشور برنامه‌ریزی کنند تا نظام آموزش عالی متناسب با نیازها و مطالبات ملت ایران بازطراحی شود.

نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی افزود: باید از گسترش بی‌رویه دانشگاه‌ها جلوگیری شود و به سمت ارتقای کیفیت حرکت کنیم. امروز نظام آموزش عالی نیازمند ساماندهی جدی است تا کمیت به کیفیت تبدیل شده و دانشگاه‌ها متناسب با جایگاه و اقتدار جمهوری اسلامی ایران بازتعریف شوند.

وی همچنین درباره آموزش مجازی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی ضرورتی ندارد همه کلاس‌ها به‌صورت مجازی برگزار شود. کلاس‌های کم‌جمعیت می‌توانند به‌راحتی به‌صورت حضوری تشکیل شوند و دانشگاه نباید دچار تعطیلی یا رکود شود. البته در موارد ضروری می‌توان از آموزش مجازی استفاده کرد، اما لازم است در این زمینه تعریف دقیق و مشترکی وجود داشته باشد.

حاجی‌بابایی در ادامه تأکید کرد: نخبگان کشور باید عصاره فضایل ملت ایران باشند و دانشگاه‌ها نیز در نگاه مردم، معتبر، اثرگذار و امیدآفرین باقی بمانند. نباید اجازه داد برخی رفتارها یا اظهارنظرهای محدود، تصویر دانشگاه را در افکار عمومی خدشه‌دار کند.

در پایان این جلسه، حسین سیمایی‌صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در پاسخ به دغدغه نمایندگان در مباحث مطرح‌شده گفت: این جلسه ابتکار ارزشمند مجلس بود و حضور نمایندگان در وزارت علوم نشان می‌دهد که دغدغه آموزش عالی و دانشگاه برای مجلس جدی است.

وی با تأکید بر نقش راهبردی دانشگاه‌ها در اقتدار کشور افزود: باید قدر نعمت دانشگاه، علم و فناوری را بدانیم. امروز دانشگاه مستقیماً در تاب‌آوری کشور نقش دارد؛ از مدیریت انرژی، نفت، گاز، پتروشیمی و فولاد گرفته تا فناوری‌های دفاعی و موشک‌های نقطه‌زن، همه محصول فکر، دانش و تلاش دانشگاهیان است. در دوران کرونا نیز همین دانشگاه‌ها و دانشمندان بودند که کشور را نجات دادند.

وزیر علوم ادامه داد: امروز کشورهای منطقه، به‌ویژه حاشیه خلیج فارس، چشم به نیروی انسانی متخصص ایران دوخته‌اند و بسیاری از این نیروها محصول دانشگاه‌های کشور هستند. ما نباید سرمایه انسانی و علمی خود را دست‌کم بگیریم.

سیمایی‌صراف با اشاره به مطالبات نمایندگان درباره نقش دانشگاه در حل مسائل کشور تصریح کرد: دانشگاه در صحنه است، اما گاهی به حرف آنان گوش داده نمی‌شود. هزاران پایان‌نامه و رساله دکتری درباره مسائل کشور تولید شده و دانشگاه برای بسیاری از مشکلات نسخه علمی دارد، اما مسئله اصلی اجرا و بهره‌گیری از این ظرفیت‌هاست.

وی درباره ارتباط دانشگاه و صنعت گفت: در کشورهای پیشرفته، صنعت سفارش و سرمایه را به دانشگاه می‌آورد و دانشگاه‌ها مسئله صنعت را حل می‌کنند. اگر بخواهیم نوآوری و فناوری رشد کند، باید سرمایه‌گذاری واقعی در ارتباط دانشگاه و صنعت شکل بگیرد.

وزیر علوم همچنین درباره افزایش حقوق اعضای هیات علمی و کارکنان دانشگاه‌ها اظهار کرد: همه نمایندگان اصل بهبود معیشت دانشگاهیان را تأیید کردند و بحث‌ها بیشتر درباره نحوه اجرا بود. ما ابتدا افزایش حقوق کارکنان را آغاز کردیم و حتی احکام آن نیز صادر و پرداخت شد، اما سازمان اداری و استخدامی نسبت به نحوه پرداخت ایراداتی وارد کرد. با این حال همچنان پیگیر حقوق کارکنان و اعضای هیات علمی هستیم.

وی با اشاره به مسئله مهاجرت نخبگان افزود: بخش مهمی از مهاجرت‌ها اقتصادی است. وقتی دانشگاه نتواند حداقل معیشت استاد و پژوهشگر را تأمین کند، طبیعی است که نیروی انسانی جذب بخش خصوصی یا خارج از کشور شود. امروز حفظ سرمایه انسانی یکی از مهم‌ترین مسائل کشور است. یکی از اقدامات مهم وزارت علوم، فعال‌سازی دیپلماسی علمی بود. توانستیم ظرف ۴۸ ساعت محکومیت حمله به مراکز علمی و آموزشی ایران را از یونسکو دریافت کنیم که اقدام کوچکی نبود. این مسئله با مستندسازی دقیق و پیگیری مستمر انجام شد و نقش مهمی در جهت‌دهی افکار عمومی جهانی نسبت به مظلومیت مردم ایران داشت.

وزیر علوم درباره شرایط آموزشی دانشجویان نیز گفت: در دوران جنگ تلاش کردیم مقررات آموزشی را متناسب با شرایط جدید تنظیم کنیم و برای دانشجویان ارفاق‌هایی در نظر بگیریم. برای مثال، حذف کامل مقاله مطرح نبود، بلکه برای دانشجویانی که به دلیل محدودیت‌های ارتباطی و اینترنتی امکان تکمیل فرآیند داوری مقالات خود را نداشتند، مهلت و فرصت بیشتری در نظر گرفته شد تا بتوانند از پایان‌نامه خود دفاع کنند.

وی تأکید کرد: امروز دو مسئله اصلی پیش روی دانشگاه‌ها قرار دارد؛ نخست اینکه دانشگاه در جنگ چه نقشی ایفا کرده و دوم اینکه در دوران پساجنگ چه برنامه‌ای خواهد داشت. وزارت علوم از میانه جنگ سیاست‌گذاری جدیدی را در حوزه آموزش، پژوهش و فناوری آغاز کرده تا دانشگاه‌ها متناسب با نیازها و اولویت‌های جدید کشور حرکت کنند و در مسیر حل مسائل ملی نقش‌آفرینی بیشتری داشته باشند./انتهای پیام