به گزارش همراز، کارشناسان تاکید می‌کنند حدود ۸۰ درصد آلودگی هوای شهرها و بخش عمده تولید گازهای دی‌اکسید نیتروژن و مونوکسید کربن ناشی از تردد وسایل نقلیه به ویژه خودروهای تک سرنشین است. کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و کاهش آلودگی صوتی، امروز دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای حرکت به سمت حمل‌ونقل الکتریکی و بهره‌برداری از انرژی‌های پاک و سیستم‌های بهینه‌تر است.
واقعیت این است که آلودگی هوا هر سال تعداد قابل‌توجهی از شهروندان را راهی بیمارستان می‌کند و نقش جدی در مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های تنفسی و قلبی دارد. اقتصاددانان حوزه سلامت هشدار می‌دهند هزینه اجتماعی این پدیده از هزینه درمان و روزهای کاری از دست‌رفته تا افت کیفیت زندگی به‌مراتب بیشتر از هزینه سرمایه‌گذاری برای خرید تجهیزات پاک مانند اتوبوس‌های برقی است. به عبارت دیگر، تعلل در این حوزه، در نهایت گران‌تر تمام می‌شود.
ورود اصفهان به مسیر برقی‌سازی؛ گامی رو به جلو اما ناکافی
در همین شرایط، مدیریت شهری اصفهان در دوره اخیر خرید و نوسازی ناوگان اتوبوسرانی را در دستور کار قرار داده است. بر اساس اعلام شهرداری، از ابتدای این دوره تاکنون بیش از ۴۰۰ دستگاه اتوبوس شهری خریداری شده که بخشی از آن اتوبوس‌های طویل دوکابین، بخشی میدل‌باس و بخشی نیز اتوبوس برقی بوده‌اند.
نخستین ناوگان اتوبوس برقی اصفهان نیز به تعداد ۱۵ دستگاه، ۲۶ آذر ۱۴۰۴ وارد این شهر شد؛ ناوگانی به ارزش حدود ۴۰۰ میلیارد تومان که با کمترین آلودگی صوتی و آلودگی زیست محیطی فعالیت می‌کند. این اتوبوس‌ها به زیرساخت ویژه نیاز دارند و برای شارژ آن‌ها ایستگاه‌هایی در محل پارکینگ شبانه در نظر گرفته شده است که با توجه به حداکثر تردد روزانه ۲۵۰ کیلومتر، این اتوبوس‌ها با یک بار شارژ شبانه برای سرویس‌دهی کامل روز بعد آماده می‌شوند.
ابوالفضل قربانی، رئیس کمیسیون هوشمندسازی و حمل‌ونقل شورای اسلامی شهر اصفهان، با اشاره به سیاست برقی‌سازی ناوگان در دوره ششم شورا گفته است: بهره‌برداری موفق از اتوبوس‌های برقی تنها به خرید خودرو محدود نمی‌شود و نیازمند ایجاد زیرساخت‌هاست. به گفته او، احداث ایستگاه‌های شارژ، تجهیز توقفگاه‌ها و آماده‌سازی فضاهای عملیاتی در دستور کار قرار گرفته تا این ناوگان به‌صورت مستمر خدمات ارائه دهد.
قربانی همچنین درباره انتخاب مسیرهای تردد این اتوبوس‌ها توضیح داده که به دلیل تفاوت‌های ساختاری نسبت به اتوبوس‌های معمولی، مسیرهایی انتخاب شده که موانع فیزیکی کمتری داشته باشند و در عین حال در مناطق دارای آلودگی بیشتر به کار گرفته شوند تا اثرگذاری آن‌ها در کاهش آلاینده‌ها افزایش یابد.
هدف‌گذاری اعلام‌شده مدیریت شهری، بهره‌برداری از ۵۰ دستگاه اتوبوس برقی است. قربانی گفته مراحل برنامه‌ریزی، طراحی و انعقاد قرارداد برای تأمین تعداد بیشتری انجام شده، هرچند محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها روند تأمین را با دشواری مواجه کرده است. او همچنین از برنامه برای رساندن تعداد ناوگان اتوبوسرانی اصفهان به یک‌هزار و ۱۰۰ دستگاه خبر داده است. پیش‌تر نیز در روزهای پایانی سال ۱۴۰۲ توسط علی صالحی، سخنگوی شورای اسلامی شهر اصهفان و عضو هیئت رئیسه این شورا اعلام شده بود قرارداد خرید ۱۰۰ دستگاه اتوبوس برقی منعقد شده و برنامه افزایش آن به ۲۰۰ دستگاه مطرح است.
روایت مدیرعامل اتوبوسرانی از خطوط و ایستگاه‌های شارژ
این آمارها نشان می دهد ورود اتوبوس های برقی می تواند کمکی شایان به وضعیت آلودگی هوای اصفهان داشته باشد، به طوری که داوود بحیرایی، مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی اصفهان، اعلام کرده است این شرکت روزانه به‌طور متوسط حدود ۴۰۰ هزار مسافر را از طریق ۱۰۷ خط فعال که پنج خط آن تندرو (BRT) است، جابه‌جا می‌کند. به گفته او، ۲ هزار و ۹۳۶ ایستگاه در سطح شهر و حومه فعال‌اند و حدود ۲ هزار و ۲۰۰ نفر در بخش‌های رانندگی، تعمیرات و پشتیبانی فعالیت می‌کنند.
بحیرایی گفته است در حال حاضر ۹۲۵ دستگاه اتوبوس در سطح شهر فعالیت می‌کنند و اتوبوس‌های برقی واردشده از برند داخلی آتروس هستند که پس از گذراندن موفقیت آمیز آزمایش‌های عملیاتی وارد چرخه خدمات شده‌اند. این اتوبوس‌ها با یک بار شارژ کامل تا ۲۵۰ کیلومتر را طی می‌کنند و دارای سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی فعال‌اند.
به گفته مدیرعامل اتوبوسرانی، ایستگاه‌های شارژ در نقاطی مانند بازار گل و گیاه ارغوان و گردنه زینل راه‌اندازی شده و هر اتوبوس برقی با ۲ تا ۳ ساعت شارژ دوباره به چرخه خدمت بازمی‌گردد. او نیز از برنامه ورود حداقل ۵۰ دستگاه اتوبوس برقی جدید در سال جاری خبر داده است.
محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان نیز بر نقش معاونت حمل‌ونقل، مدیرعامل اتوبوسرانی و معاونت مالی و اقتصادی شهردار در تکمیل ناوگان تاکید کرده است. همچنین سعید ابراهیمی، معاون برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان، ۱۱ آذر سال گذشته اعلام کرده بود که با اضافه شدن ۱۵ اتوبوس برقی و تحویل ۲۵۶ دستگاه دیگر، اقدامات گسترده‌ای برای کاهش آلودگی هوا انجام شده و ۱۷۲ اتوبوس دیگر نیز در لیست انتظار قرار دارند.
پژوهش دانشگاهی چه می‌گوید؟
برایند مطالعات یک شرکت دانش‌بنیان مستقر در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان نیز استفاده از اتوبوس‌های برقی برای کلانشهر اصفهان را مفیدتر و موثرتر دانسته است.
احمد گلی، عضو هیئت علمی دانشکده حمل‌ونقل دانشگاه اصفهان اظهار داشته در این طرح، فناوری انواع اتوبوس‌ها مقایسه و امکان‌سنجی فنی استفاده از اتوبوس‌های برقی، زیرساخت‌های موردنیاز، تحلیل‌های مالی و اقتصادی و مقایسه گزینه‌های رقیب یعنی اتوبوس دیزلی و گازی بررسی شده است.
به گفته او، در این مطالعه دو حالت نوسازی و جایگزینی سالانه ۱۰ درصدی اتوبوس‌های دیزلی با برقی و گازی بررسی شد و نتیجه نشان داد با توجه به افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری و هزینه سوخت در حالت جایگزینی با اتوبوس گازسوز و سابقه نامناسب اتوبوس‌های گازسوز قدیمی، حرکت به سمت اتوبوس برقی نسبت به اتوبوس گازی موثرتر است.
گلی تاکید کرده که اتوبوس‌ها در شهرهای پرترافیکی مانند اصفهان ناگزیر به توقف زیاد هستند که باعث افزایش مصرف انرژی و فشار به موتور در اتوبوس‌های دیزلی و گازی می‌شود، در حالی که چنین مساله‌ای برای اتوبوس‌های برقی پیش نمی‌آید. او مدل باتری‌دار را که بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر را پوشش می‌دهد و محدودیت خط تردد ندارد، گزینه مناسب دانسته و گفته نگهداری اتوبوس‌های برقی نیز نسبت به دیزلی و گازی راحت‌تر است. در حال حاضر حدود ۸۰ درصد اتوبوس‌ها دیزلی و ۲۰ درصد گازی هستند.
ناوگان فرسوده باید برچیده شود؛ دولت و مترو در کانون انتظار
با وجود این اقدامات، واقعیت میدانی نشان می‌دهد که با ناوگانی حدود یک‌هزار دستگاه با میانگین سنی ۱۰ سال که در شرایط عادی روزانه حدود ۶۰۰ هزار مسافر را جابه‌جا می‌کند، ورود ۱۵ دستگاه اتوبوس برقی، هرچند شروعی مهم است، اما برای اثرگذاری محسوس بر کیفیت هوا کافی نیست و دیرهنگام بودن آن نیز محل بحث کارشناسان است.
انتظار عمومی آن است که دولت با حمایت مالی و تسهیل واردات فناوری و تولید داخل، روند برچیدن ناوگان فرسوده حمل‌ونقل عمومی از خیابان‌ها و جایگزینی آن با ناوگان برقی را تسریع کند. در کنار آن، توسعه مترو به‌عنوان ستون فقرات حمل‌ونقل پاک، مکمل اجتناب‌ناپذیر این مسیر است. بدون عزم ملی و سرمایه‌گذاری هم‌زمان در اتوبوس برقی و حمل‌ونقل ریلی، بار آلودگی همچنان بر دوش ریه‌های شهروندان خواهد ماند./ انتهای پیام
Wednesday, 11 November , 2026