به گزارش همراز، جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان ، از دیرباز یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین رویدادهای سینمایی ایران به شمار می‌رود. این جشنواره که ریشه‌های آن به دهه‌ها پیش بازمی‌گردد، در طول سال‌های فعالیت خود فراز و نشیب‌های بسیاری را پشت سر گذاشته و همواره یکی از معدود رویدادهایی بوده که توانسته است وجهه مردمی خود را حفظ کند. اما آنچه این جشنواره را در سال‌های اخیر متمایز کرده است، پیوند عمیق آن با شهر اصفهان است؛ شهری که به تعبیر بسیاری، «نصف جهان» است و حالا با برگزاری این رویداد، برگ تازه‌ای بر دفتر پرافتخار خود افزوده است.

اصفهان همواره در دل تاریخ درخشیده است؛ شهری که هنر، معماری، ادبیات و فرهنگ در تاروپود آن تنیده شده و از دیرباز به عنوان یکی از قطب‌های هنری و فرهنگی دنیا شناخته می‌شود. میدان نقش جهان، پل‌های تاریخی، مساجد باشکوه و کاخ‌های پرآوازه، تنها بخشی از میراث گرانبهایی است که این شهر را در دل تاریخ جاودانه کرده است. حالا اما برگزاری جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان، این شهر را در عرصه‌ای دیگر نیز مطرح کرده است؛ عرصه‌ای که در آن، هنر هفتم با دنیای پاک و بی‌آلایش کودکان پیوند می‌خورد و نام اصفهان را در کنار سینمای کودک در جهان می‌نشاند.

این جشنواره دیگر تنها یک رویداد سینمایی نیست؛ به بخشی از هویت فرهنگی اصفهان تبدیل شده است. هر سال، اواسط مهرماه، هنرمندان داخلی و خارجی از شهرهای دوردست کره خاکی به این دیار می‌آیند تا در بزرگ‌ترین رویداد سینمای کودک و نوجوان خاورمیانه شرکت کنند. این تداوم و استمرار، خود گواهی بر آن است که جشنواره نه‌تنها برای سینمای ایران، بلکه برای خود اصفهان نیز اهمیت راهبردی دارد؛ چراکه نام این شهر را در عرصه بین‌المللی بیش از پیش پرآوازه می‌کند و آن را به مقصدی شناخته‌شده برای دوستداران سینمای کودک در سراسر جهان بدل می‌سازد.

جشنواره‌ای فراتر از یک جشن

محمد عیدی، اصفهان‌شناس و پژوهشگر، بر این باور است که وقتی «جشن» با واژه «واره» همراه می‌شود، جنبه مردمی بودن آن تقویت می‌گردد و جشنواره فیلم کودک و نوجوان از معدود جشنواره‌هایی است که این واژه به‌درستی به آن اضافه شده و وجه مردمی خود را حفظ کرده است. این نکته از آن رو اهمیت دارد که بسیاری از رویدادهای فرهنگی در طول زمان از ریشه‌های مردمی خود فاصله گرفته و به گردهمایی‌هایی نخبه‌گرا و دور از دسترس عموم تبدیل شده‌اند. اما جشنواره فیلم کودک و نوجوان، با حفظ جنبه مردمی خود، توانسته است جایگاه ویژه‌ای در دل خانواده‌ها و کودکان ایرانی پیدا کند.

نادره ترکمانی، فیلمساز شناخته‌شده حوزه کودکان و نوجوانان، نیز این رویداد را فراتر از یک جشن می‌داند و تأکید می‌کند که این جشنواره در ذات خود تمام پتانسیل‌های یک رویداد بین‌المللی را دارد. او با اشاره به سابقه فعالیت خود در این حوزه و مراوده با فیلمسازان خارجی از کشورهای هلند، یوگسلاوی و آلمان، بر اهمیت انتقال تجربه میان سینماگران تأکید می‌کند و این تبادل فرهنگی را عاملی مؤثر در پیشرفت سینمای ایران می‌داند.

ترکمانی همچنین به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این جشنواره اشاره می‌کند و می گوید: فیلمسازانی که کار خود را از این جشنواره آغاز کردند و بعدها آبروی سینمای ایران شدند. عباس کیارستمی، بهرام بیضایی، کیومرث پوراحمد، مجید مجیدی، کامبوزیا پرتوی و فرشته طائرپور، همگی با سینمای کودک کار خود را شروع کردند و نام سینمای ایران را جهانی ساختند. این نکته نشان می‌دهد که جشنواره فیلم کودک و نوجوان، نه‌تنها یک رویداد نمایشی، بلکه بستری برای پرورش استعدادهای بزرگ سینمای ایران بوده است.

اصفهان؛ شهری با هویت و هویت بخش

اهمیت برگزاری این جشنواره در اصفهان را نمی‌توان تنها در ابعاد سینمایی آن خلاصه کرد. این رویداد، برای خود شهر اصفهان نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اصفهان که همواره در دل تاریخ درخشیده و به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز هنری و فرهنگی ایران شناخته می‌شود، با برگزاری این جشنواره، جایگاه خود را در عرصه بین‌المللی بیش از پیش تثبیت کرده است.

مریم سعادت، بازیگر و هنرمند شناخته‌شده، با ابراز علاقه به جشنواره فیلم کودک، می‌گوید: «اصفهان سال‌هاست میزبان این رخداد بزرگ هنری است و عروسک‌های بسیاری در این شهر و در این جشنواره جان گرفتند و به دنیای کودکان معرفی شدند.» او بر این باور است که این جشنواره می‌تواند نام سینمای ایران را که بزرگان زیادی در آن جهانی شده‌اند، بر سر زبان‌ها بیندازد و سالیان سال نام اصفهان یادآور جشنواره فیلم کودک و نوجوان در دنیا باشد.

این اظهارنظرها نشان می‌دهد که جشنواره فیلم کودک و نوجوان، فراتر از یک رویداد سینمایی، به بخشی از هویت فرهنگی اصفهان تبدیل شده است. امروز اصفهان مأمن و ماوای کسانی است که در زمینه کودک و نوجوان فیلم می‌سازند و این جشنواره، نقطه امید پررنگی را در دل هنرمندان این عرصه ایجاد کرده است. برگزاری این رویداد در اصفهان، نه‌تنها به رونق اقتصادی و گردشگری شهر کمک می‌کند، بلکه به تقویت جایگاه فرهنگی و هنری آن در سطح ملی و بین‌المللی نیز می‌انجامد.

انتقادها بوده، هست و خواهد بود

هرچند هر رویداد بزرگی در طول حیات خود با پرسش‌ها و انتقادهایی روبه‌رو بوده است؛ از دست‌آوردها و میزان هزینه‌ها گرفته تا ضرورت شفاف‌سازی و پاسخگویی. این پرسش‌ها بخشی طبیعی از پویایی هر نهاد فرهنگی است و فرقی نمی‌کند چه جریان یا طیف سیاسی بر سر کار باشد؛ گویی این سئوالات به بخشی از حواشی همیشگی جشنواره بدل شده‌اند.

وقتی اصلاح‌طلبان بر صندلی مدیریت شهر نشسته‌اند، سئوالات فعالان رسانه‌ای اصولگرا همین رنگ و بو را دارد و وقتی اصولگرایان سکان شهر را در دست دارند، ادبیات غالب رسانه‌های اصلاحات نیز چنین خواهد بود. این الگوی تکراری، نشان می‌دهد که این انتقادها ریشه در نگاه‌های سیاسی دارد و کمتر به ماهیت و کیفیت خود جشنواره مربوط می‌شود.

اما آنچه اهمیت دارد، آن است که این مسیر با وجود همه حاشیه‌ها ادامه یابد. وقتی مدیران شهری با هر نگرشی مکلف به ارائه صورت‌های مالی در شورای شهر و شفاف‌سازی هستند و وقتی آوازه این جشنواره به شهرهای دوردست جهان رسیده است، به نظر می‌رسد پاسخ‌ها در دل همین سئوالات نهفته است. شفاف‌سازی، پاسخگویی و بهبود مستمر، فرآیندهایی هستند که هر نهاد فرهنگی باید به آن‌ها پایبند باشد، اما نباید اجازه داد که این پرسش‌ها به ابزاری برای تضعیف یک رویداد ارزشمند فرهنگی تبدیل شوند.

آنچه نباید فراموش شود، این است که جشنواره نباید به نگاه‌های سیاست‌زده آغشته شود؛ چراکه در آن صورت از حالت حرفه‌ای خود دور می‌شود و رسالت اصلی خود را از دست می‌دهد. جشنواره فیلم کودک و نوجوان، پیش از هر چیز، یک رویداد هنری و فرهنگی است و باید در فضایی حرفه‌ای و به دور از حاشیه‌های سیاسی برگزار شود تا بتواند به رسالت اصلی خود، یعنی ترویج سینمای کودک و نوجوان و پرورش استعدادهای این حوزه، ادامه دهد.

سینمای کودک؛ مظلوم اما امیدبخش

سینمای کودک و نوجوان، همواره یکی از مظلوم‌ترین بخش‌های سینمای ایران بوده است. این بخش از سینما، با وجود اهمیت فراوانی که برای شکل‌گیری ذهن و شخصیت کودکان دارد، همواره با کم‌توجهی و بی‌مهری مواجه بوده است. حسین ریگی، کارگردان سینما، با اشاره به شرایط سخت اجتماعی و خاطرات تلخ سال‌های اخیر، از جمله فاجعه مدرسه میناب، تأکید می‌کند که کودکان اولین قربانیان هر جنگی هستند و سینما وظیفه دارد با قصه، شخصیت، موسیقی و رنگ، ترس را از ذهن آن‌ها بزداید.

ریگی بر این باور است که در چنین شرایطی، سینمای کودک و نوجوان وظیفه دارد با ابزارهایی مثل قصه‌پردازی، شخصیت‌پردازی، موسیقی و رنگ، فضایی شاد و امیدبخش خلق کند تا بچه‌ها از تنش‌های روزمره دور شوند. او تأکید می‌کند که سینمای کودک و نوجوان بسیار مظلوم است و اگر به آن پرداخته نشود، جامعه‌ای خواهیم داشت که کودکانش از سینما فاصله می‌گیرند.

اصفهان اما توانسته است پایگاهی مناسب برای توسعه این بخش از سینمای ایران باشد. برگزاری جشنواره فیلم کودک و نوجوان در این شهر، فرصتی را فراهم کرده است تا فیلمسازان این حوزه، آثار خود را به نمایش بگذارند و با مخاطبان خود ارتباط برقرار کنند. ریگی بر لزوم استفاده از ظرفیت جشنواره برای تنوع‌بخشی و تشویق فیلمسازان به خلق ایده‌های شاد و جدید تأکید می‌کند تا هر سال کودکان با یک شگفتانه تازه روبه‌رو شوند. به باور او، ما توانایی ساخت نسخه ایرانی امیدبخش را داریم، اما نیاز به اراده و حمایت جدی داریم.

اصفهان در آینه نگاه جهانی

نگاه داوران و فیلمسازان بین‌المللی نیز گواهی بر جایگاه این رویداد است. جنان مهدی محمدالعیسی، داور بین‌المللی دوره پیشین جشنواره، اصفهان را «نصف جهان» خوانده و از انتخاب دقیق و حرفه‌ای فیلم‌ها سخن گفته است. او با اشاره به تنوع بالای فیلم‌ها و داستان‌های زیبایی که به تصویر کشیده شده، هر یک از این آثار را به عنوان یک اثر هنری در نظر می‌گیرد و تأکید می‌کند که برخی از فیلم‌ها باعث شده حس انسانیت داوران هنگام تماشا به درد بیاید، چراکه این فیلم‌ها مشکلات عدیده‌ای را به تصویر کشیده‌اند.

الساندرو استیوانُن، داور ایتالیایی بخش سیفژ جشنواره، نیز اذعان کرده که جشنواره فیلم کودک و نوجوان او را شگفت‌زده کرده است. او با اشاره به آثاری که دیده، بر این باور است که سینما و فیلم یکی از جذاب‌ترین روش‌ها برای داستان‌گویی است که می‌تواند احساسات انسانی را به نمایش بگذارد. استیوانُن همچنین به یکی از مهم‌ترین کارکردهای سینمای کودک اشاره می‌کند: کودکان می‌توانند از طریق این فیلم‌ها بزرگ شوند و بدون اینکه به کشوری بروند، با آنجا آشنا شوند.

این اظهارنظرها نشان می‌دهد که جشنواره فیلم کودک اصفهان در جهان شناخته شده و می‌تواند به برندی ماندگار برای سینمای ایران و این شهر تاریخی بدل شود. حضور داوران و فیلمسازان بین‌المللی در این رویداد، نه‌تنها به اعتبار جشنواره می‌افزاید، بلکه فرصتی برای تبادل فرهنگی و انتقال تجربه میان سینماگران ایرانی و خارجی فراهم می‌کند.

نگاه به آینده

سهیل موفق، کارگردان سینما نیز، جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان را محلی برای کشف استعدادهای تازه، ایده‌های نو و آشنایی با فیلم‌هایی می‌داند که شاید در چرخه معمول اکران کمتر فرصت دیده شدن پیدا کنند. او بر این باور است که این جشنواره تنها یک رویداد سینمایی نیست؛ فضایی است که خانواده‌ها، کودکان و فیلمسازان کنار هم قرار می‌گیرند و درباره نیازها و سلیقه نسل جدید گفت‌وگو می‌کنند. به گفته او، اگر بخواهیم بدانیم سینمای کودک ایران به کدام سمت حرکت می‌کند، جشنواره بهترین فرصت برای دیدن این مسیر است.

موفق همچنین به تجربه و شناخت کافی دبیر جشنواره و مدیران آن نسبت به سینمای کودک اشاره می‌کند و ابراز اطمینان می‌کند که اگر تشخیص دهند بهره‌گیری از دیدگاه‌ها و تجربیات طیف گسترده‌تری از فعالان این حوزه می‌تواند به ارتقای هرچه بیشتر جشنواره کمک کند، بی‌تردید از این ظرفیت ارزشمند استفاده خواهند کرد.

رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی کشور، نیز با اشاره به برگزاری این دوره از جشنواره از یازدهم تا شانزدهم مهرماه در شهر اصفهان، از حضور آثار متنوع و باکیفیت در این دوره خبر داده و ابراز امیدواری کرده است که پس از جشنواره، اکران فیلم‌های کودک و نوجوان رونق تازه‌ای بگیرد. او همچنین به حمایت بنیاد سینمایی فارابی و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از تولید آثار این حوزه اشاره کرده و از امضای تفاهم‌نامه برگزاری جشنواره با همکاری استانداری و شهرداری اصفهان خبر داده است.

بی شک جشنواره فیلم کودک و نوجوان، با همه فراز و نشیب‌هایش، چراغی است که باید روشن بماند. این رویداد نه‌تنها به سینمای ایران، بلکه به اصفهان و نام پرآوازه آن در جهان خدمت کرده است. اصفهان، این شهر تاریخی و هنرپرور، با برگزاری این جشنواره، جایگاه خود را در عرصه بین‌المللی بیش از پیش تثبیت کرده و به مقصدی شناخته‌شده برای دوستداران سینمای کودک در سراسر جهان بدل شده است.

این جشنواره، بستری برای پرورش استعدادهای بزرگ سینمای ایران بوده و خواهد بود؛ استعدادهایی که با شروع از این رویداد، نام سینمای ایران را در جهان طنین‌انداز کرده‌اند. تداوم این رویداد، سرمایه‌ای ارزشمند برای نسل‌های آینده خواهد بود و نام اصفهان را برای سالیان سال در کنار سینمای کودک در جهان جاودانه خواهد کرد. امید آن می‌رود که این چراغ همواره روشن بماند و بدرخشد و جشنواره فیلم کودک و نوجوان، به جایگاهی که شایسته آن است، دست یابد./ انتهای پیام