شب گذشته مایک پومپئو( وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا) اعلام کرد که مکانیسم ماشه را یک جانبه و بدون همراهی کشورهای دیگر فعال کرده و تحریم های سازمان یافته بین المللی علیه ایران را به کار انداخته است.

پمپئو گفت: این مکانیسم علاوه بر محدودیت تسلیحاتی، شامل محدودیت‌هایی مانند تعامل با ایران در فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و بازفرآوری، ممنوعیت ساخت و آزمایش موشک بالستیک و انتقال فناوری‌های مرتبط با هسته‌ای و موشکی به ایران می‌شود. وی در ادامه مدعی شد: همه تحریم‌ها علیه ایران به دلیل آنچه که شکست ایران در پایبندی به توافق برجام خوانده، بازگشته است. تحریم‌ها متعاقب فرایند اسنپ‌بک ذیل قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل، بازگشته‌اند.

مایک پمپئو در اظهارات خود مدعی شد که در صورت عدم همراهی کشورهای عضو سازمان ملل آنها نیز تحریم می‌شوند. این تهدید و هشدار پمپئو شاید بسیاری را نگران کند اما به وضوح نشان دهنده اتفاقی مهم در عرصه بین المللی است.

کشورهای اروپایی فرانسه و انگلیس و آلمان روز جمعه در نامه ای به سازمان ملل اعلام کردند که آمریکا دیگر عضو برجام نیست و نمی‌تواند مکانیسم ماشه را فعال کند. روسیه و چین هم که مانند همیشه مخالف طرح های ضد ایرانی آمریکا بوده اند. با این حال، آمریکا اصرار دارد که تحریم های تسلیحاتی ایران را دائمی کند تا به قول خبرگزاری فرانسه ترامپ تا انتخابات نوامبر در عرصه خارجی نیز برگی برای رو کردن داشته باشد.

مکانیسم ماشه آمریکایی چیست؟

به نظر می‌رسد که آمریکا خود متوجه شده است که قدرت اجرایی کردن تحریم ها را در سازمان ملل نداشته ونمی‌تواند کشورهای دیگر به خصوص متحدان اروپاییش را با خود همراه سازد. از این جهت، بار دیگر در پی این است که مستقلا عمل کرده و تحریم های خصوصی خودش را به جای تحریم های بین المللی جا بزند. البته نباید فراموش کرد که این تحریم‌ها درصورت اجرایی بودن می‌توانند به ضرر کشورمان باشند.

فی‌المثل، اگر تحریم تسلیحاتی ایران به طور جدی توسط آمریکا دنبال شود احتمالا کشورهای اروپایی علی رغم عدم تایید آمریکا، از فروش سلاح به ایران خودداری کنند. اما نباید فراموش کرد که اولا همین حالا هم ایران تحت سخت ترین تحریم‌های آمریکا قرار دارد، ثانیا تحریم آمریکا به هیچ وجه جنبه قانونی و بین المللی که مورد تایید سازمان ملل باشد را ندارد، ثالثا کشورهایی مانند روسیه و چین لزومی به پیروی از دستور و تحریم آمریکا ندارند؛ چرا که حداقل در زمینه دفاعی و تسلیحاتی این دو کشور رابطه تجاری و معاملاتی با آمریکا نداشته و مستقل هستند و رابعا، بعید است آمریکا بتواند بیش از حالت کنونی تحریم هایی را علیه کشورمان اعمال کند و مثلا تحریم های قبل از قطعنامه 2231 را بازگرداند.

دو مسیر، دو قانون/ ماشه ای که چکیده شد اما گلوله ای شلیک نکرد

طبق گزارش خبرگزاری فرانسه (AFP)، با اقدام دیشب پومپئو شرایط جالبی در سازمان ملل شکل گرفته است. حالا جهان بیش از گذشته به دو قسمت تقسیم شده است. در یک طرف آمریکا قرار گرفته و در طرف دیگر سایر کشورها. هر کدام از این دو طرف نیز بی توجه به طرف دیگر در حال پیگیری قوانین و خواست های خود هستند وهیچ گونه تعامل و دیالوگی هم با هم ندارند. از این جهت بسیاری از کارشناسان و اعضای قانونی سازمان ملل معتقدند که سخنرانی دیشب پومپئو به شدت بی اثر بود و مکانیسم ماشه عملا فعال نشده است؛ چرا که بدون همراهی سایر کشورها، آمریکا فقط در مقام سخن اقدامی را علیه کشورمان کرده است. خبرگزاری فرانسه به نقل از یکی از اعضاء سازمان ملل تاکید دارد که با این شرایط، مکانیسم ماشه دیشب شلیک شد اما گلوله ای از آن بیرون نیامد. ماشه ای که چکیده شده تفنگ خالی آمریکا را نشان داد.

طبق گفته بسیاری از کارشناسان، شرایط امروز نیز مانند دیروز خواهد بود؛ گویی نه خانی آمده و نه خانی رفته است. آمریکا همچنان به تحریم ها و محدودیت علیه ایران اصرار می‌ورزد و اروپا نیز از اجابت این درخواست ابا می‌کند. به قول خبرگزاری AFP، در این میان فقط چین و روسیه هستند که روی صندلی لم داده و در حالیکه ذرت بوداده خود را می‌خورند به دعوای آمریکا و تروئیکای اروپایی(آلمان و فرانسه و انگلیس) نگاه می‌کنند و می‌خندند.